آهوی کوهی

قرآن شناسی، ادبیّات فارسی و زبان شناسی

آهوی کوهی

قرآن شناسی، ادبیّات فارسی و زبان شناسی

آهوی کوهی

«مرگ تمدّن‌ها زمانی فرامی‌رسد که بزرگان، به پرسش‌های تازۀ مردم، پاسخ‌های کهنه بدهند» (ویل دورانت).

تومدان چیست؟


این واژۀ مرکّب، از دو کلمۀ «تو» (ضمیر دوّم شخص مفرد) و «مدان» (فعل نهی از مصدر دانستن) ساخته شده است و محمّدبن منوّر در کتاب اسرارالتّوحید، آن را به عنوان چیزی که وجود خارجی و عینی دارد، به صورت «تومدان میهنگی» (منسوب به میهنه) و «تومدان بلخی» به کار برده است (میهنی، 1367: 2/ 482 و 491).

* تومدانِ میهنگی: شیخ ابوسعید ابی الخیر دربارۀ زمانی سخن می گوید که همه چیزش را به فقرا بخشیده بود: «پدرِ ما روزی ما را بدید سَر برهنه و پای برهنه و تن برهنه. او را طاقت برسید. گفت: ای پسر، آخر این را چه گویند؟ گفتیم: این را تومدانِ میهنگی گویند» (همان: 1/ 32).

* تومدانِ بلخی: زمانی که پدر شیخ ابوسعید ابی الخیر باخبر شد که پسرش همۀ کتاب هایش را دارد در زمین چال/ دفن می کند، «پدر شیخ بیامد و گفت: ای پسر، آخر این چیست که تو می کنی؟ شیخ گفت: یاد داری آن روزگار که ما در دوکان تو آمدیم و سؤال کردیم که درین خریطه ها چیست و درین انبان ها چه درکرده ای، تو گفتی: تومدانِ بلخی؟ گفت: [یاد] دارم. شیخ گفت: این تومدانِ میهنگی است» (همان: 1/ 43).

حکیم سنایی می فرماید:

چه کنی جست و جوی چون جان، تو
«تومدان» نوش کن چو ایمان، تو

                                 (سنایی، 1383: 711)

مسأئل کلامی- عرفانی مانند «عقل» نیز در نظر سنایی، در نهایت، جزء مقولۀ «تومدان» قرار می گیرد؛ چنان که نمی توان به طور واضح آن را شرح داد و دربارۀ آن سخن گفت (یُدرَکُ و لایُوصَفُ).


مآخذ:

1.       سنایی، ابوالمجد مجدودبن آدم. (1383)، حدیقة الحقیقة و شریعة الطّریقة، تصحیح محمّدتقی مدرّس رضوی، تهران: دانشگاه تهران.

2.       میهنی، محمّدبن منوّر. (1367)، اسرارالتّوحید فی مقامات الشّیخ ابی سعید، تصحیح محمّدرضا شفیعی کدکنی، چاپ دوّم، تهران: آگاه.


نظرات  (۰)

هیچ نظری هنوز ثبت نشده است

ارسال نظر

ارسال نظر آزاد است، اما اگر قبلا در بیان ثبت نام کرده اید می توانید ابتدا وارد شوید.
شما میتوانید از این تگهای html استفاده کنید:
<b> یا <strong>، <em> یا <i>، <u>، <strike> یا <s>، <sup>، <sub>، <blockquote>، <code>، <pre>، <hr>، <br>، <p>، <a href="" title="">، <span style="">، <div align="">
تجدید کد امنیتی