آهوی کوهی

قرآن شناسی، ادبیّات فارسی و زبان شناسی

آهوی کوهی

قرآن شناسی، ادبیّات فارسی و زبان شناسی

آهوی کوهی

«مرگ تمدّن‌ها زمانی فرامی‌رسد که بزرگان، به پرسش‌های تازۀ مردم، پاسخ‌های کهنه بدهند» (ویل دورانت).

طنز در آثار جاحظ (160- 255ق)


عقیل، برادر امام علی(ع) بود که چشمش کور شده بود، امّا حاضر جواب و زبانش بسیار تند و گویا بود. او از برادرش خشمگین شد و نزد معاویه در شام اقامت گزید. با وجود این، معاویه پیوسته در معرض سخنان تلخ و طنزآلود عقیل بود و طعن و کنایه از سوی عقیل جانش را می‌خلید. از جمله:

روزی معاویه [در حالی که عقیل هم آنجا بود] گفت: ای مردم شام آیا فرمودۀ خداوند تبارک و تعالی را در قرآن شنیده‌اید که می‌فرماید:

«شکسته باد دو دست ابولهب و خودش نابود باد»؟ (تَبَّت یَدا أبی‌لَهَبٍ وَ تَب/ مسد- 1)

[حاضران] گفتند: آری. معاویه گفت: بدانید که ابولهب عموی عقیل است.

عقیل [که به حاضر جوابی مشهور بود] گفت: ای مردم آیا این فرمودۀ خدای عزّ و جل را شنیده‌اید که می‌فرماید:

«و همسر ابولهب که هیزم‌کش آتش دوزخ است»؟ (وَ امرَأتُهُ (1) حَمّالةَ الحَطَب/ مسد- 4)

گفتند: آری، شنیده‌ایم.

عقیل گفت: بدانید که آن زن عمّۀ معاویه است!

معاویه [که چنین دید] گفت: هرچه از دست برادرت [علی(ع)] کشیده‌ایم بس است [ساکت باش]!


پانوشت:

(1) نام این زن، امّ جمیله، خواهر ابوسفیان و عمّۀ معاویه است.

 

مأخذ: شاملی، نصرالله. (78-1377)، «ادبیّات طنز و جاحظ»، مجلّۀ دانشکدۀ ادبیّات و علوم انسانی دانشگاه تهران، شمارۀ 148، صص 136- 156.

 

نظرات  (۰)

هیچ نظری هنوز ثبت نشده است

ارسال نظر

ارسال نظر آزاد است، اما اگر قبلا در بیان ثبت نام کرده اید می توانید ابتدا وارد شوید.
شما میتوانید از این تگهای html استفاده کنید:
<b> یا <strong>، <em> یا <i>، <u>، <strike> یا <s>، <sup>، <sub>، <blockquote>، <code>، <pre>، <hr>، <br>، <p>، <a href="" title="">، <span style="">، <div align="">
تجدید کد امنیتی