آهوی کوهی

قرآن شناسی، ادبیّات فارسی و زبان شناسی

آهوی کوهی

قرآن شناسی، ادبیّات فارسی و زبان شناسی

آهوی کوهی

«مرگ تمدّن‌ها زمانی فرامی‌رسد که بزرگان، به پرسش‌های تازۀ مردم، پاسخ‌های کهنه بدهند» (ویل دورانت).

وند تصریفی و اشتقاقی


یکی از عوامل مهم در آفرینش واژه‌ها و خلّاقیت در زبان‌ها، به‌ویژه زبان‌های هندواروپایی، انواع وند می‌باشد. وند، جزئی از زبان و نوعی تکواژ مقیّد است که از یک یا چند واج تشکیل شده و فاقد معنی یا کاربرد مستقل است. وندها دو گونه‌اند:

گروهی از آن‌ها تصریفی (dedicated) هستند؛ یعنی واژه‌ها را برای قرار گرفتن در ساختار نحوی آماده می‌کنند، ولی واژۀ جدیدی نمی‌سازند و یا مقولۀ دستوری واژه را تغییر نمی‌دهند؛ مانند نشانۀ جمعِ ( ان ):   درخت / درختان.


مهم‌ترین وندها یا تکواژهای تصریفی:
1. نشانه‌های جمع فارسی (ها - ان) و عربی (ون- ین- ات): علامت‌های جمع عربی، تنها به کلمه‌های عربی دخیل می‌چسبند؛ یعنی همان کلمه‌هایی که وارد زبان فارسی شده‌اند.
2. نشانۀ نکره: ی ؛ مثال: کتابی
3. نشانه‌های صفت تفضیلی و عالی: تر و ترین؛ «ترین» را دو تکواژ حساب نکنید، «ترین» تنها یک تکواژ است و به دو قسمت «تر» و «ین» منقسم نمی‌شود.
4. پیشوندهای فعلی: ب - می - ن - م : برو، می‌روم، نرو، مکن
5. تکواژِ صفت مفعولی: ه / e / : رفت + ه = رفته
6. تکواژ گذراساز (ان): خورد- خوراند
7. شناسه‌های ششگانۀ فعلی: م - ی - د - یم - ید - ند
8. نشانه‌های ماضی ساز: د - ید - ت - اد - ست - ِ ست / est / ؛ مثلاً در فعل خورد، واجِ / د / «خور» را به ماضی تبدیل کرده است.


      پاره‌ای دیگر از وندها، اشتقاقی (derivative) هستند و بر بار معنایی واژه‌ها می‌افزایند یا مقولۀ دستوری آن‌ها را تغییر می‌دهند؛ مانند پیشوند ( با ) که مقولۀ دستوری اسم را به صفت تبدیل کرده است: ادب / باادب. و یا پیشوند ( بی ) که می‌تواند معنایی جدید و متضاد واژۀ «باادب» ایجاد کند: بی‌ادب


نظرات  (۰)

هیچ نظری هنوز ثبت نشده است

ارسال نظر

ارسال نظر آزاد است، اما اگر قبلا در بیان ثبت نام کرده اید می توانید ابتدا وارد شوید.
شما میتوانید از این تگهای html استفاده کنید:
<b> یا <strong>، <em> یا <i>، <u>، <strike> یا <s>، <sup>، <sub>، <blockquote>، <code>، <pre>، <hr>، <br>، <p>، <a href="" title="">، <span style="">، <div align="">
تجدید کد امنیتی