آهوی کوهی

قرآن شناسی، ادبیّات فارسی و زبان شناسی

آهوی کوهی

قرآن شناسی، ادبیّات فارسی و زبان شناسی

آهوی کوهی

«مرگ تمدّن‌ها زمانی فرامی‌رسد که بزرگان، به پرسش‌های تازۀ مردم، پاسخ‌های کهنه بدهند» (ویل دورانت).

کدام دیوان حافظ بهتر است؟


تا امروز، چندین چاپ خوب از دیوان حافظ* به عمل آمده است:

1. چاپ عبد الرّحیم خلخالی، 1306ش. از روی نسخۀ مکتوب به سال 827ق./ 35 سال پس از وفات حافظ (دوّمین نسخۀ قدیمی تاریخ دار دیوان حافظ**)

2. چاپ حسین پژمان بختیاری، با استفاده از 3 نسخۀ خطّی (ناقص)، کتابت سالهای 836، 867 و 893 ق، چاپ اول، تهران، 1315ش.

3. چاپ قزوینی و غنی، 1320ش. براساس نسخۀ معروف به نسخۀ خلخالی (827ق) و با استفاده از 17 نسخۀ قدیم و معتبر.

4. چاپ ایرج افشار، دیوان کهنۀ حافظ، به کوشش ایرج افشار، که از روی نسخۀ خطّی نزدیک به زمان شاعر بازنویسی شده، و با نسخۀ مصحح قزوینـی‌ـ غنی نیـز مقابله گردیده است، تهران، 1348ش.

5چاپ محمّدرضا جلالی نائینی و نذیر احمد، 1350ش. براساس نسخۀ مورخ 824 ق، و با استفاده از نسخۀ خطی موزۀ دهلی، نسخۀ قزوینی‌ـ غنی و 152 غزل چاپ خانلری.

6. چاپ دکتر پرویز ناتل خانلری، 1359ش. براساس 14 نسخۀ کهن. تاریخ قدیم ترین نسخه: 807ق.

7. چاپ شمس الدّین خلخالی (فرزند عبد الرّحیم خلخالی)، 1367ش. چاپ عکسی ساده و ارزان و ارزنده‌ای از همان نسخۀ نفیس بی همتای پدر (نسخۀ مکتوب به سال 827ق).

8. چاپ بهاء الدّین خرّمشاهی، 1373ش. براساس نسخۀ خلخالی، مورخ 827ق. و با استفاده از دو نسخۀ بادلیان، کتابت 842 ق. و پنجاب، کتابت 894 ق.

9. چاپ سایه (هوشنگ ابتهاج)، 1373ش. براساس 31 نسخه.

10. چاپ رشید عیوضی، 1356 (همراه با اکبر بهروز، براساس 3 نسخۀ کهن)/ 1376 (به تنهایی/ بدون همراهی اکبر بهروز و براساس 8 نسخۀ کهن، کتابت سالهای 813 تا 827 ق)/ 1385ش. براساس 9 نسخۀ کهن.

11. چاپ محمّدرضا جلالی نائینی و عبدالوهّاب نورانی‌وصال، براساس کهن‌ترین نسخه‌ها، تهران، 1385ش.

12. چاپ سلیم نیساری، با عنوان دفتر دیگرسانیها در غزلهای حـافظ، بـرگرفتـه از 50 نسخۀ خطی سـدۀ 9 ق. تهران، چاپ اول، 1385ش. پیش‌تر این نسخه با استفاده از 43 نسخه از قرن 9 ق. تصحیح و با خطّ محمّد سلحشور چاپ شده بود، تهران، 1371ش.


همچنین سه کتاب زیر در حوزۀ حافظ شناسی، به‌ویژه اوّلی، بسیار معتنا به (درخور توجّه) است:

1. آیینۀ جام (شرح مشکلات حافظ)، عبّاس زریاب خویی، 1368ش.

2. نقش بر آب، عبدالحسین زرّین کوب، 1368ش. (بخشی از کتاب دربارۀ شعر حافظ است.)

3. گمشدۀ لب دریا، تقی پورنامداریان، 1382ش.


امّا در حال حاضر، بهترین چاپ موجود، کتاب زیر است:

حافظ قزوینی- غنی، 1367ش، به کوشش عبدالکریم جربزه دار، تهران: انتشارات اساطیر.

هرچند چاپ انتشارات زوّار نیز از روی نسخۀ قزوینی- غنی است، امّا مقدّمۀ محمّد گلندام (یکی از نزدیکان حافظ و جمع کننده و مقدّمه نویس دیوان او) و تعلیقات قزوینی بر دیوان خواجه را ندارد؛ همان مزایایی که موجب رجحان نسخۀ انتشارات اساطیر بر دیگر چاپ ها شده است.


* حافظ ، خواجه شمس الدّین محمّد. تولّد: حدود 727ق. / وفات: 792ق. (برابر با 706ش. / 769ش.)

** قدیم‌ترین نسخۀ تاریخ دار دیوان حافظ، مکتوب به سال 813ق. (21 سال پس از وفات خواجه لسان الغیب حافظ) می‌باشد.


نکته:

- نخستین نسخۀ چاپی دیوان حافظ، نسخه‌ای است که به دستور جانسن انگلیسی، به تصحیح ابوطالب تبریزی از روی 12 نسخۀ خطّی، در 157 ورق، به قطع رحلی، در 1200 یا 1206ق/ 1786 یا 1792م، در کلکته به چاپ سنگی رسید (نیکنام، مهرداد. 1367ش. کتاب‌شناسی حافظ، تهران: علمی و فرهنگی).

در فرصتی دیگر- اگر دست دهد- این موضوع به تفصیل بررسی و در وبلاگ قرار داده خواهد شد. ان شاء الله


نظرات  (۰)

هیچ نظری هنوز ثبت نشده است

ارسال نظر

ارسال نظر آزاد است، اما اگر قبلا در بیان ثبت نام کرده اید می توانید ابتدا وارد شوید.
شما میتوانید از این تگهای html استفاده کنید:
<b> یا <strong>، <em> یا <i>، <u>، <strike> یا <s>، <sup>، <sub>، <blockquote>، <code>، <pre>، <hr>، <br>، <p>، <a href="" title="">، <span style="">، <div align="">
تجدید کد امنیتی