آهوی کوهی

قرآن شناسی، ادبیّات فارسی و زبان شناسی

آهوی کوهی

قرآن شناسی، ادبیّات فارسی و زبان شناسی

آهوی کوهی

«مرگ تمدّن‌ها زمانی فرامی‌رسد که بزرگان، به پرسش‌های تازۀ مردم، پاسخ‌های کهنه بدهند» (ویل دورانت).

کهن ترین شعر فارسی دورۀ اسلامی


ابوجعفر محمّد بن جریر طبری در کتاب «تاریخ الامم و الملوک» (1407ق: 4/ 169) قطعۀ جالبی را نقل کرده که مردم بلخ، پس از شکست اسد بن عبدالله قَسری از خاقان ترک در سال 108ق. و ورودش به بلخ، برایش سروده بودند و کودکان بلخ در کوچه ها می خواندند:

از ختلان آمذیه

بر* و تباه آمذیه

اَبار** باز آمذیه

خشک نزار آمذیه


* مصحَّفِ «تر» و مجازاً به معنی شرمنده (رضائی باغ بیدی، 1385: 11).

** اَبار: آواره (مأخذ پیشین: همان صفحه).

امّا کهن ترین شعر فارسی دورۀ اسلامی «سرود اهل بخارا» است که مربوط به زمان فتح بخارا به دست سعید بن عثمان (سال 56ق) و ماجرای عشق او به خاتون بخاراست. ابوجعفر محمّد بن حبیب بغدادی (1954م: 167) بیتی از این سرود را نقل کرده است:

کور خمیر آمذ

خاتون دروغ گنده***


*** علی اشرف صادقی (1357: 66) این بیت را چنین خوانده و ترجمه کرده است:

«گو ور خمیر آمد، خاتون دروغ گنده: بگو خمیر ورآمد (کنایه از میل به همخوابگی زن)، خاتون دروغ بد است.

امّا اخیراً محقّقی تاجیک به نام «دادخدا سیم الدّین اف»، در یادداشتی شخصی، آن را چنین خوانده و ترجمه کرده است:

«کورِ خمیر آمد، خاتون در وغِ کنده: [وقتی] امیرِ کور آمد، خاتون در معبدِ خرابه [شد]» (رضائی باغ بیدی، 1385: 11)



مآخذ:

بغدادی، ابوجعفر محمّد بن حبیب. (1954م)، اسماء المغتالین من الاشراف فی الجاهلیة و الاسلام، عبدالسّلام هارون، قاهره: مکتبة الخانجی.

رضائی باغ بیدی، حسن. (1385)، «کهن ترین متون فارسی به خطوط غیرعربی»، نامۀ فرهنگستان، دورۀ 8، شمارۀ 2/ پیاپی 30، صص 9- 31.

صادقی، علی اشرف. (1357)، تکوین زبان فارسی، تهران: دانشگاه آزاد ایران.

طبری، ابوجعفر محمّد بن جریر. (1407ق)، تاریخ الامم و الملوک، 5 ج، بیروت: دارالکتب العلمیه.


نظرات  (۰)

هیچ نظری هنوز ثبت نشده است

ارسال نظر

ارسال نظر آزاد است، اما اگر قبلا در بیان ثبت نام کرده اید می توانید ابتدا وارد شوید.
شما میتوانید از این تگهای html استفاده کنید:
<b> یا <strong>، <em> یا <i>، <u>، <strike> یا <s>، <sup>، <sub>، <blockquote>، <code>، <pre>، <hr>، <br>، <p>، <a href="" title="">، <span style="">، <div align="">
تجدید کد امنیتی